سامانه جامع امور گمرکی چیست؟

راه اندازی سامانه جامع گمرکی به دلیل نیازی است که در ساماندهی شبکه تجارت به خصوص تجارت بین الملل در دنیای پرشتاب امروزی با این حجم از رشد روزافزون و سریع تجارت بین‌المللی احساس می شود. گمرک نیز به عنوان یکی از مهم ترین ارکان و سازمان های موثر در عرصه تجارت بین الملل و ناظر اصلی تجارت، به دنبال تبدیل کردن تمامی فرآیندهای خود از شیوه قدیمی به حالت الکترونیک است.

وظیفه گمرک علاوه بر نظارت بر عرصه تجارت خارجی، اعمال سیاست های اقتصادی دولت است. افزایش روزافزون تجارت و مبادله کالا، برای گمرک چالشی جدید ایجاد کرده است که بتواند به صورت جامع کنترل های لازم را اعمال کند.
طبق بررسی های انجام گرفته در سال ۲۰۱۲، میانگین زمان صرف شده برای تکمیل فرایند تجارت خارجی در ایران ۳۰ روز بوده است. درحالی که همین فرایند در سنگاپور و امارات بین ۳ تا ۵ روز بود. رتبه گمرک ایران در میان گمرکات دنیا در همان سال از سوی بانک جهانی، ۱۲۶ بود. همزمان با طولانی بودن فرایند گمرک، میزان حجم قاچاق نیز به شدت افزایش می یابد. به عنوان مثال میزان قاچاق در سال ۱۳۹۲ حدود ۲۰ میلیارد دلار بوده است. بنابراین با توجه به نیاز کاهش زمان ترخیص کالا در گمرک، این سازمان باید به دنبال راهکاری باشد تا بتواند هم نظارت خود را سرعت ببخشد و هم دقت لازم را در این زمینه داشته باشد. به همین دلیل سامانه جامع گمرکی راه اندازی شد و به دنبال افزایش امنیت، دامنه اطلاعاتی را نیز افزایش داده و انجام فعالیت ها را به هنگام کرده است. این سامانه امکان این را فراهم آورده که قبل از ورود کالا به بندر فرایند گمرک را آغاز نمود و با پوشش دادن زنجیره تامین، نسبت به کاهش تعداد اسناد و افزایش اعتماد و امنیت نیز اطمینان حاصل کرد.

تسریع در ارائه خدمات و اعمال کنترل‌های لازم دو هدفی است که می توان گفت ناهمسو هستند و گمرک باید بتواند به عنوان نگهبان مرزها و مورد اعتماد صاحبان کسب و کار، به هر دو هدف دست پیدا کند. به همین منظور پس از مطالعه تطبیقی وضعیت گمرک ها در کشورهای پیشرفته، همچنین مطالعه کنوانسیون‌ها و استانداردهای سازمان‌های جهانی، از نیمه دوم سال ۱۳۹۲ استقرار و راه اندازی سامانه جامع گمرک و پنجره واحد تجارت فرامرزی را در دستور کار خود قرار داد و سرانجام در دی ماه سال ۱۳۹۵ از آن رونمایی کرد.

سامانه ای که سعی شده است تا در عین سادگی، با ایجاد گردش اطلاعات و استفاده از هوش مصنوعی به عنوان ابزاری قدرتمند در فرایند تجارت خارجی نقش ایفا نماید.

راه اندازی سامانه جامع گمرک منجر شد تا ۳۴ عملیات گمرکی از اظهار تا خروج کالا با ۹ قابلیت ویژه بدون نیاز به مراجعه حضوری و فقط با کمک این سامانه انجام شود. اتفاقی که با توجه به صرفه جویی چند ده هزار میلیارد تومانی در تجارت خارجی، تاثیری بسیار زیادی بر تسهیل و روان سازی فضای کسب و کار و هزینه تمام شده کالاها می گذارد.

مدارک لازم جهت اخذ نام کاربری و پسورد EPL برای شرکت­‌های حقوقی:

1- مدارک اصلی شرکت شامل آگهی تاسیس و آگهی تغییرات و اساسنامه و شراکت‌نامه شرکت

2- برگه کد اقتصادی

3- گواهی عدم سوء پیشینه با تاریخ جدید

4- اصل و کپی کارت بازرگانی

5- حضور فیزیکی مدیرعامل و صاحبان امضا به همراه اصل و کپی کارت ملی و شناسنامه مدیر عامل و صاحبان امضا در گمرک

مدارک لازم جهت اخذ نام کاربری و پسورد EPL برای اشخاص حقیقی:

1- گواهی عدم سوء پیشینه
2- اصل و کپی کارت بازرگانی
3- حضور فیزیکی مدیر عامل به همراه صاحبان امضا به همراه اصل و کپی کارت ملی و شناسنامه

فراموشی رمز پنجره واحد تجارت فرامرزی

در صورت فراموشی رمز عبور پنجره واحد تجارت فرامرزی یا سامانه EPL، می‌توانید با طی کردن مراحل زیر، رمز خود را بازیابی کنید:

1. ورود به صفحه بازیابی رمز عبور: به آدرس اینترنتی epl.irica.gov.ir مراجعه کرده و گزینه «فراموشی رمز عبور» را انتخاب کنید.
2. وارد کردن اطلاعات لازم: در صفحه بازیابی، شماره ملی یا شناسه کاربری و شماره تلفن همراه ثبت‌شده در سامانه را وارد کنید.
3. دریافت کد تأیید: پس از وارد کردن اطلاعات، یک کد تأیید به شماره تلفن همراه شما ارسال می‌شود. این کد را در کادر مربوطه وارد کنید.
4. ایجاد رمز عبور جدید: پس از تأیید کد، می‌توانید یک رمز عبور جدید تعیین کنید. برای افزایش امنیت، از ترکیب حروف، اعداد و نشانه‌ها استفاده کنید.
5. تأیید و ورود به سامانه: پس از تعیین رمز جدید، به صفحه ورود بازگشته و با استفاده از نام کاربری و رمز عبور جدید وارد سامانه شوید.

در صورت بروز مشکل در هر مرحله، می‌توانید با پشتیبانی سامانه EPL یا گمرک تماس بگیرید تا راهنمایی‌های لازم را دریافت کنید.

مزایای استفاده از سامانه جامع امور گمرکی

از جمله مزایای راه اندازی سامانه جامع گمرکی عبارت است از:

• صرفه جویی در هزینه تجارت

به این معنا که با استفاده از این سامانه انجام تشریفات در واردات از ۲۶ روز به ۳ روز و در صادرات از ۷ روز به ۱ روز کاهش یافته است. به همین دلیل کاهش انجام تشریفات بالغ بر ۲۳ درصد ارزش تجارت صرفه‌جویی در چرخه تجارت خارجی را به دنبال داشته است. اگر  در واردات کالا فرض را بر واردات ۵۰ میلیارد دلاری در طول سال قرار دهیم با کاهش ۲۳ روزه در انجام تشریفات گمرکی فقط در بخش واردات، حدود ۱۰ میلیارد دلار یعنی نزدیک به ۴۰ هزار میلیارد تومان فقط در بخش واردات صرفه جویی در پی خواهد داشت.

• افزایش درآمدهای گمرکی

رشد 45 درصدی درآمدهای گمرکی در ده ماهه 1403،

• انتشار روزانه برخط آمار تجارت خارجی

انتشار روزانه برخط اطلاعات به این معنا است که به محض بارگیری کالا از مبدا  و حرکت به سمت ایران، اطلاعات مربوط به کالا در سامانه الکترونیک گمرک قابل دسترسی خواهد بود. با این کار خروج و ورود  همه کالاهای ترانزیت زیر نظر گمرک و طبق زمان بندی های آن بوده و محتوای محموله و زمان رسیدن به مقصد نیز از پیش مشخص است.

• مبارزه با قاچاق کالا و مواد مخدر

در کنار تدوین برنامه منسجم مبارزه با قاجاق کالا، با انجام کنترل‌های مکانیزه بر اساس شاخص ‌های مدیریت ریسک و به کارگیری تجهیزات کنترلی، شاهد رشد ۷۱۱ درصدی در کشفیات مواد مخدر و پیش ‌سازها بوده ایمف به طوری که طبق آخرین گزارش منتشر شده توسط دفتر روابط اطلاعات منطقه‌ آسیا اقیانوسیه، ایران توانسته پس از کشورهای استرالیا، نیوزلند و پاکستان رتبه چهارم را در بیشترین کشفیات مربوط به مواد مخدر، روان‌ گردان‌ ها و انواع پیش‌ سازهای صنعتی به دست آورد.

• پیگیری و رصد تخلفات

با راه اندازی سامانه الکترونیک گمرک جمهوری اسلامی ایران، بسیاری از تخلفاتی که تاکنون از چشم ها پوشیده مانده بود، کنترل و جلوگیری خواهد شد. ضمن این که با استفاده از سامانه جامع گمرک امکان سو استفاده از کارت های بازرگانی نیز از میان می رود.

۹ قابلیت جدید سامانه جامع گمرکی

• • اتصال الکترونیکی بارنامه
  • پروژه درب خروج هوشمند
  • راه‌اندازی بزرگ‌ترین بانک اطلاعات تجارت خارجی
  • دریافت گواهی بازرسی از طریق سامانه جامع امور گمرکی
  • آغاز تبادل الکترونیکی اطلاعات میان سازمان بنادر و گمرک
  • سامانه مانیتورینگ کالاهای ترانزیتی
  • راه‌اندازی سامانه پیشخوان خدمات الکترونیکی
  • الکترونیکی شدن نظارت‌ها در گمرک
  • کیف پول الکترونیکی

ارتباط سامانه EPL با سامانه جامع تجارت ایران (NTSW)

سامانه EPL (پنجره واحد تجارت فرامرزی) و سامانه NTSW (سامانه جامع تجارت) هر دو به منظور تسهیل فرآیندهای تجاری و گمرکی در ایران طراحی شده‌اند، اما کاربردها و ویژگی‌های متفاوتی دارند. در ادامه به تفاوت‌ها و شباهت‌های این دو سامانه می‌پردازیم:

شباهت‌های سامانه EPL و سامانه NTSW

• هر دو سامانه هدفی مشترک داشته و به منظور بهینه‌سازی فرآیندهای تجاری و گمرکی ایجاد شده‌اند. هدف اصلی این سامانه‌ها کاهش زمان و هزینه‌های مرتبط با واردات و صادرات کالا است.
• هر دو سامانه از فناوری‌های دیجیتال بهره می‌برند تا فرآیندهای تجاری را به صورت الکترونیکی و بدون نیاز به مراجعه حضوری انجام دهند.
• سامانه EPL و NTSW هر دو به عنوان پل ارتباطی میان تجار، گمرک و سایر سازمان‌های دولتی عمل می‌کنند و اطلاعات و اسناد تجاری را به صورت یکپارچه تبادل می‌کنند.

تفاوت‌های سامانه جامع امور گمرکی با سامانه جامع تجارت

• دامنه فعالیت متفاوت:
  • سامانه EPL: این سامانه بیشتر بر روی فرآیندهای گمرکی و ترخیص کالا متمرکز است. کاربران می‌توانند از طریق EPL اظهارنامه‌های گمرکی خود را ثبت کرده و وضعیت ترخیص کالاهایشان را پیگیری کنند.
• تفاوت در ارائه خدمات:
  • سامانه EPL گمرک: خدمات اصلی آن شامل ثبت اظهارنامه‌های گمرکی، بارگذاری اسناد گمرکی و پیگیری مراحل ترخیص کالا است.

• تفاوت استفاده کاربری:
  • پنجره واحد تجارت فرامرزی: بیشتر برای کاربرانی که به صورت مستقیم با فرآیندهای گمرکی و ترخیص کالا سروکار دارند، مانند بازرگانان و ترخیص‌ کاران.
  • NTSW: مورد استفاده گسترده‌تری دارد و علاوه بر تجار، برای واردکنندگان، صادرکنندگان و سایر ذینفعان زنجیره تأمین تجارت داخلی و خارجی نیز کاربرد دارد.
• تفاوت در سامانه‌های زیرمجموعه:
  • سامانه EPL: به طور مستقیم با سامانه‌های گمرکی و سازمان‌های مرتبط با ترخیص کالا در ارتباط است.
  • NTSW: علاوه بر گمرک، با سامانه‌های مختلف دولتی از جمله وزارت صمت، بانک مرکزی و سایر نهادهای مرتبط با تجارت در ارتباط است.

چگونگی ثبت نام در سامانه جامع امور گمرکی

با ورود به صفحه اصلی سایت سامانه جامع گمرکی به نشانی https://epl.irica.ir لازم است در صورت نداشتن عضویت، در سایت ثبت نام کنید. از آنجا که رمز عبور را از گمرک دریافت کرده‌اید، افراد حقیقی باید کد ملی خود را به عنوان نام کاربری و رمز ورود دریافتی را وارد کنند. پس از ورود اطلاعات می‌توانید بخش مورد نظر خود را پیدا کنید؛ اما از آنجا که ثبت اظهارنامه و تکمیل آن در سامانه EPL کمی پیچیده است و نیاز به دقت بالایی دارد، در ادامه به چگونگی ثبت اظهارنامه در ای پی ال می‌پردازیم.

سامانه EPL و زیر سامانه های آن

همانطور که گفته شد، سامانه epl گمرکی یا سامانه الکترونیکی پیش‌نویس اظهارنامه، سامانه‌ای تحت وب است که توسط گمرک جمهوری اسلامی ایران برای تسهیل فرآیند اظهار گمرکی و دریافت شماره کوتاژ راه اندازی شده است.

به صورت کلی سامانه جامع گمرکی EPL مجموعه‌ای از زیرسامانه‌های متنوعی مانند پرداخت متمرکز، کدینگ، احراز، مانیفست الکترونیکی و ارزش کالا (TSC) است. این سامانه به عنوان یک پنجره واحد، امکان پیگیری و انجام امور گمرکی را برای سازمان‌ها، شرکت‌ها، بیمه‌گران، صاحبان کالا و اظهارکنندگان فراهم می‌کند.

در اینجا به معرفی برخی از مهم‌ترین زیرسامانه‌های سامانه ای پی ال گمرکی می‌پردازیم:

1) زیرسامانه پیش‌نویس اظهارنامه

• مهم‌ترین زیرسامانه سامانه EPL است.
• صادرکنندگان و واردکنندگان می‌توانند با استفاده از این زیرسامانه، پیش‌نویس اظهارنامه گمرکی خود را به صورت الکترونیکی تکمیل و ارسال کنند.
• اطلاعات مربوط به کالا، صاحب کالا، گمرک مربوطه و سایر اطلاعات لازم در این پیش‌نویس درج می‌شود.

2) زیرسامانه استعلام پروانه الکترونیک

پس از ورود به این سامانه، باید یکی از این اطلاعات یعنی: شماره پروانه گمرکی، شماره تعهد، شماره فاکتور، شماره حواله، شناسه ملی، شناسه اقتصادی و شناسه تجاری را وارد کنید.

پس از وارد کردن اطلاعات، روی گزینه جستجو کلیک کنید. نتایج جستجوی شما به صورت جدولی نمایش داده می‌شود که شامل اطلاعاتی مانند نوع کالا، مبلغ، عوارض، وضعیت پروانه و تاریخ‌های مربوطه است.

برای مشاهده اطلاعات کامل‌تر در مورد یک پروانه خاص، روی گزینه “جزئیات” کلیک کنید. در این صفحه، می‌توانید اطلاعاتی مانند مبدأ و مقصد کالا، مدارک مورد نیاز و سایر جزئیات را مشاهده کنید. اگر هم به نسخه چاپی پروانه نیاز دارید، می‌توانید آن را به صورت PDF دانلود و چاپ کنید.

3) زیرسامانه استعلام

• به صادرکنندگان و واردکنندگان این امکان را می‌دهد که وضعیت اظهارنامه‌های گمرکی خود را به صورت آنلاین پیگیری کنند.
• همچنین می‌توان از طریق این زیرسامانه، اطلاعات مربوط به حقوق گمرکی و سایر عوارض مربوط به صادرات یا واردات را دریافت کرد.

4) زیرسامانه متمرکز پرداخت

• امکان پرداخت الکترونیکی حقوق گمرکی و سایر عوارض مربوط به صادرات یا واردات را فراهم می‌کند.
• این امر به صادرکنندگان و واردکنندگان کمک می‌کند تا بدون نیاز به مراجعه حضوری به گمرک، عوارض مربوطه را پرداخت کنند.

5) زیرسامانه پیام

• امکان تبادل پیام بین گمرک و صادرکنندگان و واردکنندگان را فراهم می‌کند.
• گمرک می‌تواند از طریق این زیرسامانه، اطلاعات و اخطارهای لازم را به صادرکنندگان و واردکنندگان ارسال کند.
• همچنین صادرکنندگان و واردکنندگان می‌توانند از طریق این زیرسامانه، سوالات و درخواست‌های خود را به گمرک ارسال کنند.

6) زیرسامانه اظهار تلفن همراه

اگر با گوشی همراه خود به ایران سفر کرده‌اید و می‌خواهید از سیم‌کارت‌های ایرانی استفاده کنید، باید گوشی خود را در سامانه گمرک (EPL) ثبت کنید. این کار بسیار ساده است و تنها چند دقیقه زمان می‌برد.

1. به سایت گمرک (www.epl.irica.ir) مراجعه کرده و وارد حساب کاربری خود شوید.
2. در قسمت خدمات، گزینه “ثبت اظهارنامه تلفن همراه” را پیدا کنید و روی آن کلیک کنید.
3. شماره IMEI یک کد ۱۵ رقمی منحصر به فرد است که برای هر گوشی همراه تعریف می‌شود. شماره IMEI را در محل مشخص شده در سامانه وارد کنید.
4. اطلاعات خواسته شده را به دقت وارد کرده و عوارض مربوطه را پرداخت کنید.
5. پس از تکمیل مراحل بالا، یک کد فعالسازی چهار رقمی برای شما ارسال می‌شود.
6. با استفاده از کد فعالسازی، گوشی خود را در شبکه مورد نظر فعال کنید.
7. برای این کار، کافی است با شماره *۷۷۷۷# تماس بگیرید و کد را وارد کنید.

نکته: علاوه بر این زیرسامانه‌های اصلی، سامانه EPL دارای زیرسامانه‌های دیگری نیز مانند زیرسامانه انبار، زیرسامانه ارزش‌گذاری و زیرسامانه ترانزیت نیز هست.