سامانه جامع تجارت

استفاده از فناوری در راستای تسهیل فرآیندها و افزایش سرعت انجام امور کسب‌وکارها از چند سال پیش شدت بیشتری گرفته است. این روزها سرعت اهمیت بیشتری پیداکرده است و البته چاشنی دقت تأثیر خاصی بر اهمیت آن گذاشته است. شاید حتی بتوان توسعه تجارت در عرصه بین‌الملل را مرهون تلاش‌هایی که در زمینه آسان‌سازی تجارت بین‌الملل شده دانست.

یکی از مواردی که تأثیر زیادی در تسهیل تجارت در عرصه جهانی داشته و دارد، سامانه جامع تجارت ایران یا همان سامانه ثبت سفارش کالا است.

چرا سامانه جامع تجارت ایران تشکیل شده است؟

به‌واقع انجام تشریفات گمرکی و سرعت انجام مکاتبات و تبادل اسناد در این زمینه این روزها نقش مهمی در توسعه تجارت بین‌الملل، توسعه‌ی بازاریابی بین الملل و به دنبال آن توسعه اقتصادی کشور دارد.

در کشور ما با توجه به نیازهای قانونی، اقدام به صادرات و واردات پیچیدگی‌های اداری خود را دارد و لازم است که اطلاعات و اسناد موردنیاز بین نهادهای مختلف رد و بدل شود. در حقیقت بوروکراسی سابق اداری دیگر جوابگوی دنیای مدرن تجارت نبود. به همین دلیل سامانه جامع تجارت به آدرسwww.ntsw.ir (سامانه جامع تجارت الکترونیک) شکل گرفت و در دسترس عموم قرار دارد.

سامانه جامع تجارت چیست و چه نقشی در اقتصاد بین الملل دارد؟

در پاسخ به پرسش سامانه جامع تجارت چیست باید بگوییم که، سامانه جامع تجارت ایران یک مکانیسم تسهیل‌کننده برای انجام امور بازرگانی است. در شرایطی که پیچیدگی‌های قانونی و اداری زیادی باعث شده که مسئله تجارت بین‌الملل به امری پیچیده تبدیل شود، نیاز به سیستم‌های تسهیل گری مثل سامانه تجارت ایران به‌واقع احساس می‌شود. این سیستم‌های تسهیل گر دسترسی تجار را به بسیاری از فرصت‌ها آسان‌تر می‌کند.

 

سامانه جامع تجارت ایران یکی از برنامه‌های دولت در راستای اجرای برنامه‌های دولت الکترونیک است که علاوه بر کاهش پیچیدگی‌ها، تسهیل و تسریع در انجام امور تجارت بین‌الملل، باعث کاهش فساد در اقتصاد و تجارت نیز می‌شود، بنابراین نباید کاربرد سامانه تجارت را نادیده گرفت.

سامانه جامع تجارت ایران، قلب گمرک و بازرگانی

سامانه جامع تجارت الکترونیک یا همان سامانه ثبت سفارش کالا، یک نوع از سامانه یکپارچه‌سازی و نظارت بر فرآیندها در تجارت است که قرار است پل ارتباطی بین تجار و بازرگانان، با دستگاه‌های ذی‌ربط در زمینه تجارت بین‌الملل باشند.

سامانه جامع تجارت برای اولین بار در تاریخ 5 مرداد 1395 در دسترس کاربران قرار گرفت و به‌طور رسمی از آن بهره‌برداری شد. اکنون تجار و بازرگانان، اموری مثل ثبت سفارش کالا، اخذ مجوزهای ورود و استعلام کارت بازرگانی خود را با استفاده از سامانه تجارت و مراجعه به www.ntsw.ir انجام می‌دهند.

طبق اطلاعات به‌دست‌آمده در حال حاضر چنین سیستمی در 73 مورد دیگر از کشورهای جهان نیز راه‌اندازی شده و هدف آن‌ها نیز کمک به تسهیل و تسریع انجام امور تجارت بین‌الملل است. البته ممکن است در این کشورها نحوه کار این سیستم‌ها با آنچه که در سامانه تجارت ایران وجود دارد کمی متفاوت باشد.

تقسیم بندی سامانه جامع تجارت ایران

1. سامانه جامع تجارت
2. سامانه جامع انبارها و مراکز نگهداری کالا
3. سامانه شناسه کالا
4. سامانه سنجش اعتبار و رتبه‌بندی اعتباری
5. پرتال ارزی یا نظام یکپارچه معاملات ارزی نیما
6. سامانه جامع حمل‌ونقل
7. سامانه جامع امور گمرکی

 

جالب اینجاست که برخی از این بخش‌ها که اکنون زیرمجموعه سامانه جامع تجارت ایران هستند قبلاً هم وجود داشته‌اند، اما اکنون به‌صورت یکپارچه و هماهنگ فعالیت می‌کنند تا سرعت انجام مکاتبات، نقل‌وانتقال اسناد و اطلاعات و مدارک در کمترین زمان ممکن صورت گیرد. در واقع سامانه تجارت الکترونیک توانسته تشریفات و بوروکراسی‌های بیهوده و مشکل‌ساز را حذف کند و باعث کاهش مدت‌زمان و صرفه‌جویی در آن شود.

خدمات سامانه جامع تجارت

خدمات سامانه جامع تجارت شامل موارد زیر است:

• سامانه جامع انبارها و مراکز نگهداری کالا
• سامانه شناسه کالا
• سامانه سنجش اعتبار و رتبه بندی اعتباری
• سامانه جامع حمل و نقل
• پرتال ارزی یا نظام یکپارچه معاملات ارزی نیما

 

سامانه جامع انبارها و مراکز نگهداری کالا

سامانه جامع انبارها، سامانه‌ای است که با هدف ساماندهی اطلاعات انبارهای مختلف در کشور و تسهیل فرایندهای الکترونیکی از قبیل صدور بارنامه آنلاین و بیمه آتش‌سوزی ایجاد شده است. این سامانه با ارائه اطلاعات دقیق و به‌روز از جریان کالا در انبارهای کشور، نقش مهمی در مبارزه با قاچاق و احتکار دارد.

ثبت اطلاعات انبارها در این سامانه، به دولت امکان می‌دهد تا نظارت دقیق‌تری بر فعالیت انبارهای کشور داشته باشد و از این طریق، از ورود کالاهای قاچاق و احتکار شده به بازار جلوگیری کند.

 

سامانه شناسه کالا

سامانه شناسه کالا، سامانه‌ای است که برای شناسایی و طبقه‌بندی کالاهای وارداتی و تولیدی در کشور استفاده می‌شود. این سامانه، نقش مهمی در تجارت بین‌المللی دارد و به تسهیل فرآیندهای تجاری، کاهش هزینه‌ها و افزایش شفافیت در این حوزه کمک می‌کند.

نحوه دریافت شناسه کالا

کلیه واردکنندگان و تولیدکنندگان کالا، برای دریافت شناسه کالا، باید در سامانه جامع تجارت ثبت‌نام کنند. پس از ثبت‌نام، باید نسبت به احراز صلاحیت در این سامانه اقدام نمایند.

احراز صلاحیت، فرآیندی است که در آن، اطلاعات و مدارک شرکت یا شخص حقیقی، توسط سامانه جامع تجارت بررسی می‌شود.

برای احراز صلاحیت در سامانه جامع تجارت، واردکنندگان و تولیدکنندگان می‌توانند از روش‌های زیر استفاده کنند:

• استفاده از شماره کارت بازرگانی: این روش، ساده‌ترین روش احراز صلاحیت است.
• استفاده از شماره صنفی: این روش، برای تولیدکنندگانی که دارای پروانه کسب از اتحادیه صنفی هستند، قابل استفاده است.
• معرفی شرکت: در این روش، شرکتی که دارای شناسه کالا است، می‌تواند برای تولیدکنندگان دیگر نیز احراز صلاحیت کند.

 

سامانه سنجش اعتبار و رتبه بندی اعتباری

سامانه سنجش اعتبار و رتبه بندی اعتباری، با استفاده از اطلاعات مختلفی مانند سوابق مالی، سابقه چک برگشتی، سابقه اقساط، سابقه بیمه و سابقه مالیاتی، اعتبار بازرگانان را ارزیابی می‌کند.

این اطلاعات از منابع مختلفی مانند بانک‌ها، سازمان امور مالیاتی، سازمان تامین اجتماعی و سایر دستگاه‌های دولتی جمع‌آوری می‌شود.

پس از ارزیابی اعتبار بازرگانان، سامانه سنجش اعتبار و رتبه بندی اعتباری، به آنها رتبه اعتباری می‌دهد. رتبه اعتباری، یک عدد بین صفر تا صد است که نشان‌دهنده اعتبار بازرگان است.

کلیه بازرگانانی که قصد دریافت رتبه اعتباری دارند، باید در سامانه سنجش اعتبار و رتبه بندی اعتباری ثبت‌نام کنند. ثبت‌نام در این سامانه، به صورت رایگان انجام می‌شود.

برای ثبت‌نام در سامانه سنجش اعتبار و رتبه بندی اعتباری، باید به سایت سامانه جامع تجارت مراجعه کنید و پس از وارد کردن اطلاعات هویتی و مالی خود، ثبت‌نام خود را تکمیل کنید.پس از ثبت‌نام، اطلاعات شما توسط سامانه سنجش اعتبار و رتبه بندی اعتباری ارزیابی می‌شود و در صورت تایید، رتبه اعتباری شما صادر می‌شود.

 

سامانه جامع حمل و نقل

این سامانه، با هدف تسهیل و نظارت بر حمل و نقل کالا در کشور ایجاد شده است.این سامانه، امکان ثبت و پیگیری سفارشات حمل و نقل، صدور بارنامه الکترونیکی، پرداخت کرایه حمل و نقل و دریافت خدمات بیمه حمل و نقل را فراهم می‌کند.

مزایای استفاده از سامانه جامع حمل و نقل

استفاده از سامانه جامع حمل و نقل، مزایای متعددی برای صاحبان کالا، تجار و حمل‌کنندگان دارد. از جمله این مزایا می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• تسهیل فرآیند حمل و نقل؛
• کاهش هزینه‌های حمل و نقل؛
• افزایش شفافیت در حمل و نقل؛

نحوه ثبت‌نام در سامانه جامع حمل و نقل

کلیه صاحبان کالا، تجار و حمل‌کنندگانی که قصد استفاده از سامانه جامع حمل و نقل را دارند، باید در این سامانه ثبت‌نام کنند. ثبت‌نام در این سامانه، به صورت رایگان انجام می‌شود.

خدمات ارائه شده توسط سامانه جامع حمل و نقل

سامانه جامع حمل و نقل، خدمات متنوعی را به صاحبان کالا، تجار و حمل‌کنندگان ارائه می‌دهد. از جمله این خدمات می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• ثبت سفارش حمل و نقل؛
• صدور بارنامه الکترونیکی؛
• پرداخت کرایه حمل و نقل؛
• دریافت خدمات بیمه حمل و نقل؛
• پیگیری سفارشات حمل و نقل؛

پرتال ارزی یا نظام یکپارچه معاملات ارزی نیما

پرتال ارزی، سامانه‌ای مهم و کاربردی است که می‌تواند نقش موثری در تسهیل و نظارت بر معاملات ارزی در کشور داشته باشد. استفاده از این سامانه، مزایای متعددی برای تجار و بازرگانان دارد و می‌تواند به بهبود فضای کسب‌وکار در این حوزه کمک کند.

خدمات ارائه شده توسط پرتال ارزی

پرتال ارزی، خدمات متنوعی را به تجار و بازرگانان ارائه می‌دهد. از جمله این خدمات می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• ثبت سفارشات ارزی؛
• پرداخت و دریافت ارز؛
• مدیریت حساب‌های ارزی؛
• پیگیری وضعیت سفارشات ارزی؛

نکات مهم در مورد پرتال ارزی

• برای استفاده از پرتال ارزی، باید دارای حساب تجاری در سامانه جامع تجارت باشید.
• برای ثبت سفارشات ارزی، باید از کد شناسه ارزی استفاده کنید.
• برای پرداخت و دریافت ارز، باید از کد شناسه ارزی و کد رهگیری استفاده کنید.
• برای مدیریت حساب‌های ارزی، باید از کد شناسه ارزی و شناسه حساب ارزی استفاده کنید.
• برای پیگیری وضعیت سفارشات ارزی، باید از کد شناسه ارزی و شماره سفارش ارزی استفاده کنید.

سامانه مجوزها

سامانه مجوزها، یکی از سامانه‌های زیرمجموعه سامانه جامع تجارت است که وظیفه مدیریت فرآیندهای صدور، تمدید، ابطال و استعلام مجوزهای مورد نیاز برای انجام معاملات تجاری را بر عهده دارد.

این سامانه، با هدف تسهیل و تسریع فرآیند صدور مجوزها و همچنین ایجاد شفافیت و نظارت بر این فرآیند، راه‌اندازی شده است.در حال حاضر، بیش از 100 نوع مجوز در سامانه مجوزها تعریف شده است. این مجوزها، مربوط به حوزه‌های مختلف تجارت، از جمله واردات، صادرات، تولید، استاندارد، بهداشت و محیط زیست هستند.

مرکز آموزش بازرگانی دوره های آموزش عملی سامانه جامع تجارت داخلی و خارجی را به صورت حضوری و آنلاین برگزار می کند.

 

منظور از ثبت سفارش کالا در سامانه جامع تجارت چیست؟

همانطور که گفتیم ثبت سفارش کالا اکنون از طریق سامانه جامع تجارت ایران انجام می شود. طبق قانون کشور برای واردات کالا به کشور باید از طریق سامانه جامع تجارت ایران ثبت سفارش انجام شود. این مجوز را سازمان وزارت صنعت، معدن و تجارت انجام می دهد که طبق آن ورود به یک کالا مجوز قانونی به دست می آورد ترخیص آن کالا از گمرک امکان پذیر می شود.

البته بعضی از کالاها باید از سازمان های دیگر همچون وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی نیز تاییدیه بگیرند که انجام پیچیدگی های این امور از طریق سامانه جامع تجارت ایران به حداقل رسیده و آن را تسریع بخشیده است.

تا چند سال پیش همه این امور به‌صورت حضوری انجام می‌شد، اما اکنون انجام این امور از طریق سامانه الکترونیکی جامع تجارت ایران امکان‌پذیر شده است. سامانه ی جامع تجارت حتی در زمینه حسابداری بازرگانی نیز تأثیرات خود را بجا می‌گذارد .

وظایف و مزایای سامانه جامع تجارت ایران چیست؟

بر اساس آنچه در اساسنامه مرکز توسعه تجارت الکترونیک ثبت‌شده است 2 مورد زیر از مهم‌ترین وظایف سامانه و برنامه جامع تجارت به شمار می‌روند.

1. تسهیل تجارت با استفاده از ابزارها، امکانات و مدل‌های استاندارد تجارت الکترونیک در سطح ملی و بین‌المللی
2. ایجاد یک واحد تجاری مشخص و فراهم شدن زمینه برای تعاملات ملی و بین‌المللی در تجارت الکترونیک

اما سؤالی که در ادامه پیش می‌آید این است که سامانه تجارت ایرانیان چه مزایایی دارد و چطور می‌تواند باعث تسهیل در تجارت شود؟

این اتفاق در 3 مرحله رخ می‌دهد. در مرحله اول حضور فیزیکی و تکرار در ارائه اطلاعات حذف می‌شود، سپس فرآیندهای بیهوده و غیرکاربردی به همراه اسناد بیهوده از فرآیند انجام امور حذف می‌شوند و درنهایت دسترسی به سامانه‌های بین‌المللی ایجاد می‌شود.

 

دریافت شناسه کالا و خدمات از سامانه جامع تجارت ایران

طبق قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان، برای ارسال صورتحساب الکترونیکی به این سامانه باید شناسه عمومی و اختصاصی کالا و خدماتی که می‌فروشید را دریافت کنید؛ البته دریافت شناسه اختصاصی کالا و خدمات هنوز(تا خرداد 1402) اجباری نشده است اما دریافت شناسه عمومی اجباری است. یکی از راه‌های دریافت این شناسه‌ها مراجعه به سامانه جامع تجارت ایران است. روند دریافت شناسه عمومی به این صورت است که ابتدا باید به نشانی www.stuffid.tax.gov.ir مراجعه کنید و با جستجوی دسته کالا و خدماتی که ارائه می‌دهید، شناسه عمومی دریافت کنید. البته هنوز برای برخی از کالاها در این سامانه شناسه عمومی تعریف نشده است. در صورتی که با این موارد روبرو شدید یا در آینده نیاز به دریافت شناسه اختصاصی کالا داشتید، باید به سامانه جامع تجارت به آدرس https://www.ntsw.ir رجوع کنید.

مزایای سامانه تجارت ایران برای بخش دولتی و بخش خصوصی

سامانه جامع تجارت ایران به‌طور مستقیم می‌تواند هم‌ روی بخش دولتی و هم ‌روی بخش خصوصی تأثیرات شگرفی به‌جا بگذارد که نباید از آن‌ها نیز گذشت.

مزایای سامانه جامع تجارت الکترونیک برای سازمان‌ها و نهادهای دولتی که به‌نوعی با اقتصاد بین‌الملل در ارتباط هستند، بسیار زیاد است. برخی از مهم‌ترین مزایای استفاده از سامانه جامع تجارت ایران به شرح زیر است:

• تخصیص مؤثر و کارآمد منابع دولتی
• اصلاح و بهینه‌سازی در منابع درآمد دولتی
• افزایش امنیت، کاهش فساد و شفافیت در امور تجارت بین‌الملل
• امکان استفاده از تکنیک‌های مدیریت ریسک

سامانه جامع تجارت ایرانیان همچنین برای بخش خصوصی نیز مزایای مختلفی به دنبال دارد. در ادامه برخی از این مزایا را مشاهده می‌کنید:

• کاهش هزینه‌ها به‌واسطه کاهش زمان انجام امور
• تسهیل و تسریع در انجام امور مربوط به اظهار و ترخیص کالا از گمرک
• تخصیص کارآمد منابع
• افزایش شفافیت برای استفاده‌کنندگان این سیستم